Boete bij de renovatieplicht - hoeveel, wanneer en wat daarna?

Kort samengevat

Wie een woning of appartement met label E of F verwerft, moet binnen 6 jaar na de akte label D halen en dat bewijzen met een nieuw EPC. Is er na die 6 jaar geen nieuw EPC, of haalt het EPC het vereiste label niet, dan kan het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA) een administratieve geldboete van 500 tot 5.000 euro per wooneenheid opleggen. Het VEKA legt tegelijk een nieuwe termijn op. Voldoet u ook dan niet, dan volgt een nieuwe boete, die bij herhaling kan oplopen tot 10.000 euro. Het bedrag van 200.000 euro dat u op andere sites leest, geldt sinds 13 juni 2024 enkel nog voor niet-residentiële gebouwen.

Om te onthouden Een boete betalen bevrijdt u niet van de renovatieplicht. Zolang er geen nieuw EPC met het vereiste label is, kan het VEKA de procedure herhalen.

Wat zegt de wet over de boete?

De sanctie staat in art. 13.4.9/1 van het Energiedecreet (versie van kracht sinds 13 juni 2024, geconsolideerde tekst op Codex Vlaanderen, geraadpleegd op 10 oktober 2026). Als het VEKA vaststelt dat het vereiste label niet werd gehaald, kan het de persoon op wie de verplichting rust, per gebouweenheid die niet voldoet een boete opleggen:

Bij elke boete legt het VEKA een nieuwe termijn vast waarbinnen u alsnog moet voldoen. Dat wordt herhaald tot aan de verplichting is voldaan.

Het artikel noemt een vork, geen vast bedrag. Hoe het VEKA het bedrag binnen die vork bepaalt, staat niet in de tekst. De Vlaamse Regering heeft in het regeerakkoord 2024-2029 een "genuanceerd handhavingskader" voor residentiële gebouwen aangekondigd, maar dat was op 10 oktober 2026 nog niet uitgewerkt (vlaanderen.be).

Waarom lees ik elders 200.000 euro?

Tot juni 2024 gold één vork van 500 tot 200.000 euro voor alle gebouwen. Het decreet dat het onderscheid tussen residentieel en niet-residentieel invoerde, werd door de Vlaamse Regering op 15 december 2023 principieel goedgekeurd. De geconsolideerde tekst van art. 13.4.9/1 bevat de opsplitsing sinds 13 juni 2024.

De officiële pagina op vlaanderen.be vermeldt vandaag (stand 10 oktober 2026) nog altijd beide: de oude vork van 500 tot 200.000 euro én de nieuwe opsplitsing. Het maximum van 10.000 euro bij herhaling staat er niet op. Sommige commerciële sites nemen het oude bedrag over en schrijven nog dat een woningeigenaar tot 200.000 euro riskeert. Wij volgen de geconsolideerde wettekst op Codex Vlaanderen: die heeft voorrang op een uitlegpagina.

Wanneer controleert het VEKA?

Volgens vlaanderen.be start het VEKA de handhavingsprocedure:

• als er 6 jaar na de akte geen EPC is, of
• als uit het beschikbare EPC blijkt dat het vereiste label niet is gehaald.

U hoeft het nieuwe EPC niet zelf te melden. Wanneer een energiedeskundige het indient, komt het automatisch in de energieprestatiedatabank van het VEKA. Daar kan het VEKA het raadplegen. Omgekeerd betekent dat ook: staat er op de deadline geen geschikt EPC in de databank, dan is dat zichtbaar.

Rekenvoorbeeld: vanaf wanneer riskeert u een boete?

• Authentieke akte: 15 maart 2024, woning met label F.
• Termijn: 6 jaar (art. 9.3.4 Energiebesluit, gewijzigd door het besluit van de Vlaamse Regering van 12 december 2025, van kracht sinds 1 januari 2026 en volgens vlaanderen.be ook van toepassing op lopende overdrachten).
• Uiterste datum: 15 maart 2024 + 6 jaar = 15 maart 2030.
• Gevolg: vanaf 15 maart 2030 kan het VEKA vaststellen dat er geen EPC met label D is en een procedure starten.

Kocht u vóór 2026 en rekende u met 5 jaar (deadline 15 maart 2029)? Die termijn is dus met een jaar verlengd. Bereken uw eigen datum met de renovatieplicht-check.

Rekenvoorbeeld: maximale boete voor twee appartementen

Stel: u kocht in dezelfde akte twee appartementen met label E en geen van beide haalt label D op tijd.

1. De boete geldt per gebouweenheid die niet voldoet: 2 eenheden.
2. Eerste boete: maximaal 2 × 5.000 = 10.000 euro.
3. Voldoet u ook na de nieuwe termijn niet: maximaal 2 × 10.000 = 20.000 euro voor die herhaling.

Dat zijn maxima volgens art. 13.4.9/1. De wet garandeert niet dat het VEKA het maximum oplegt, maar ook niet dat het bij het minimum blijft.

Hoe verloopt de procedure?

Art. 13.4.9/1 verwijst naar de procedure van art. 13.4.8 Energiedecreet (versie van kracht sinds 21 maart 2026):

1. Kennisgeving. Het VEKA deelt het bedrag mee per aangetekende zending, met de redenen en de toepasselijke artikels.
2. Tegenargumenten. Bent u het niet eens, dan kunt u binnen 30 dagen na de kennisgeving uw tegenargumenten per aangetekende zending aan het VEKA bezorgen. Daarna is de beslissing definitief. Het VEKA kan de boete herroepen of aanpassen als uw argumenten gegrond zijn.
3. Betaling. De boete moet binnen 60 dagen na de kennisgeving betaald worden. Het VEKA kan uitstel van betaling toestaan.
4. Invordering. Betaalt u niet, dan kan de boete bij dwangbevel worden ingevorderd.
5. Nieuwe termijn. Parallel loopt de nieuwe termijn om het label alsnog te halen.

Het artikel bepaalt ook dat de vordering tot betaling van de boete na vijf jaar verjaart. Dat raakt de renovatieplicht zelf niet: die blijft bestaan.

Wat als u de deadline dreigt te missen?

Een paar praktische stappen, zonder garantie op uitstel:

• Laat tijdig een EPC opmaken. Zijn de werken klaar, wacht dan niet tot de laatste maand: een energiedeskundige type A moet ter plaatse komen.
• Bewaar bewijsstukken van de uitgevoerde werken (facturen, technische fiches). De energiedeskundige heeft ze nodig om de prestaties correct in te voeren.
• Check of een uitzondering speelt. Sloop binnen 6 jaar, beschermd erfgoed of een akte tussen partners kan betekenen dat er geen plicht is. Zie onze gids over de uitzonderingen op de renovatieplicht.
• Appartement? Liggen de werken bij de VME, zorg dan dat u schriftelijk kunt aantonen dat u ze op de agenda hebt laten zetten. Lees onze gids over de renovatieplicht voor een appartement.
• Vraag raad bij het VEKA via de Vlaamse Infolijn (1700) of bij het Energiehuis.

De wet voorziet geen automatische opschorting omdat een aannemer laat is of een premie nog niet is uitbetaald.

Hoe vermijdt u de boete?

Er is maar één bewijs: een nieuw EPC (of een EPC bij de bouw voor de hele eenheid) met het vereiste label, binnen 6 jaar na de akte. Een factuur, een verklaring op eer of een simulatie volstaat niet.

De weg ernaartoe:

1. Lees de aanbevelingen op uw huidige EPC en kijk hoeveel kWh/m² u moet winnen: zie de EPC-waarden per label.
2. Plan de werken in een logische volgorde: dak, muren, ramen, verwarming. Meer in onze gids label D halen.
3. Bekijk de premies en lening waarvoor u in aanmerking komt en maak een budget: zie wat de renovatieplicht kost.
4. Laat na de werken een nieuw EPC opmaken.

Voor akten vanaf 1 januari 2028 vermeldt de geldende tekst een strenger label (C). De schrapping daarvan is aangekondigd maar nog niet in regelgeving omgezet; zie de renovatieplicht na 2028.

Dit is algemene informatie, geen juridisch advies. Krijgt u een kennisgeving van het VEKA, laat u dan bijstaan door een advocaat of neem contact op met het VEKA zelf.

Veelgestelde vragen

Bronnen

• Codex Vlaanderen – Energiedecreet, art. 13.4.8 en 13.4.9/1 (geconsolideerde tekst)
• Vlaanderen.be – Renovatieverplichting voor residentiële gebouwen (rubriek Sancties)
• Codex Vlaanderen – Energiebesluit, art. 9.3.4 (versie van kracht sinds 1 september 2026)
• Belgisch Staatsblad – Besluit van de Vlaamse Regering van 12 december 2025 (termijn van 6 jaar)
• Vlaanderen.be – Renovatieverplichting voor niet-residentiële gebouwen